Passa ai contenuti principali

Cicerone e la medicina dell'anima

 Cicerone  

 Tusculanae disputationes, liber Tertius – 1


     Quidnam esse, Brute, causae putem, cur, cum constemus ex animo et corpore, corporis curandi tuendique causa quaesita sit ars atque eius utilitas deorum inmortalium inventioni consecrata, animi autem medicina nec tam desiderata sit, ante quam inventa, nec tam culta, posteaquam cognita est, nec tam multis grata et probata, pluribus etiam suspecta et invisa? An quod corporis gravitatem et dolorem animo iudicamus, animo morbum corpore non sentimus? Ita fit ut animus de se ipse tum iudicet, cum id ipsum, quo iudicatur, aegrotet.


     Qual mai causa dovrei pensare che esiste, o Bruto, perché, risultando di anima e di corpo, si sia cercata un'arte per curare e proteggere il corpo e la sua utilità (sia stata) consacrata all'invenzione degli dei immortali, la medicina dell'anima al contrario non ugualmente è stata desiderata, prima di essere scoperta, nè tanto coltivata, dopo che fu conosciuta, nè ugualmente gradita e approvata da molti, ai più anzi in sospetto e in odio? forse perché giudichiamo con l'anima la grave condizione e il dolore del corpo, non sentiamo con il corpo la malattia dell'anima? Perciò avviene che l'animo giudichi (bene) di sè (solo) allora, quando è malato quello stesso (= il corpo) per mezzo del quale si fa il giudizio.


Mi chiedo, o Bruto, quale sia mai la ragione per cui, pur essendo noi costituiti di anima e corpo, per curare e conservare il corpo è stata trovata un'arte e la sua utilità è stata collegata alla scoperta degli dèi immortali, mentre la cura dell'anima né è stata tanto desiderata prima di essere scoperta, né è stata tanto praticata una volta conosciuta, né è stata gradita ed approvata da molti, anzi è sospetta ed odiata dalla maggior parte delle persone? Forse perché giudichiamo il malessere e il dolore del corpo con l'anima, non sentiamo la malattia dell'anima attraverso il corpo? Così avviene, che l'anima stessa allora dia un giudizio su di sé, quando è inferma la facoltà di giudicare riguardo a ciò.

Commenti

Post popolari in questo blog

I complici di Catilina, Sallustio, 14 I seguaci di Catilina

I complici di Catilina  TESTO LATINO  - S allustio, De coniuratione Catilinae, 14. In tanta tamque corrupta civitate Catilina, id quod factu facillimum erat , omnium flagitiorum atque facinorum circum se tamquam stipatorum catervas habebat . Nam quicumque impudicus adulter ganeo manu ventre pene bona patria laceraverat , quique alienum aes grande conflaverat , quo flagitium aut facinus redimeret , praeterea omnes undique parricidae sacrilegi convicti iudiciis aut pro factis iudicium timentes , ad hoc quos manus atque lingua periurio aut sanguine civili alebat , postremo omnes quos flagitium egestas conscius animus exagitabat , ii Catilinae proximi familiaresque erant . Quod si quis etiam a culpa vacuus in amicitiam eius inciderat , cotidiano usu atque illecebris facile par similisque ceteris efficiebatur . Sed maxime adulescentium familiaritates appetebat : eorum animi molles etiam et [aetate] fluxi dolis haud difficulter capiebantur . Nam ut cuiusque studium ex aetate f...

MARZIALE, Per la morte della piccola Eròtion

TRADUZIONE CONTRASTIVA: MARZIALE, Per la morte della piccola Eròtion Epigramma V, 34 Hanc tibi, Fronto pater, genetrix Flaccilla, puellam oscula commendo deliciasque meas, parvola ne nigras horrescat Erotion umbras oraque Tartarei prodigiosa canis. Impletura fuit sextae modo frigora brumae, vixisset totidem ni minus illa dies. Inter tam veteres ludat lasciva patronos et nomen blaeso garriat ore meum. Mollia non rigidus caespes tegat ossa nec illi, terra, gravis fueris : non fuit illa tibi. TRADUZIONI A CONFRONTO TRADUZIONE 1 A te, babbo Frontone, a te, mamma Flaccilla, io pienamente affido questa povera bimba, oggetto dei miei baci e delle gioie mie. Cara piccina! Ch'ella non provi terrore delle Ombre, né delle orrende fauci di Cerbero infernale. Avrebbe ora compiuto il suo sesto gelido inverno, s'ella fosse vissuta altri sei giorni ancora. Oh! Fra i suoi buoni vecchi che ella giochi e ripeta i capricci, e il mio nome balbetti c...

CESARE E CATONE A CONFRONTO - La Congiura di Catilina - SALLUSTIO

Versione di LATINO Igitur iis genus aetas eloquentia prope aequalia fuere , magnitudo animi par, item gloria, sed alia alii.  Caesar beneficiis ac munificentia magnus habebatur , integritate vitae Cato. Ille mansuetudine et misericordia clarus factus , huic severitas dignitatem addiderat .  Caesar dando sublevando ignoscendo , Cato nihil largiendo gloriam adeptus est . In altero miseris perfugium erat , in altero malis pernicies. Illius facilitas, huius constantia laudabatur . Postremo Caesar in animum induxerat laborare , vigilare ; negotiis amicorum intentus sua neglegere , nihil denegare quod dono dignum esset ; sibi magnum imperium, exercitum, bellum novum exoptabat , ubi virtus enitescere posset . At Catoni studium modestiae, decoris, sed maxime severitatis erat ; non divitiis cum divite neque factione cum factioso, sed cum strenuo virtute, cum modesto pudore, cum innocente abstinentia certabat ; esse quam videri bonus malebat : ita, quo minus petebat gloriam, eo ma...