Passa ai contenuti principali

Cicerone: Consigli di vecchiaia

 Versione in latino 

Resistendum, Laeli et Scipio, senectuti est, eiusque vitia diligentia compensanda sunt, pugnandum, tamquam contra morbum, sic contra senectutem, habenda ratio valetudinis, adhibendae exercitationes modicae, tantum cibi et potionis adhibendum ut reficiantur vires, non opprimantur. Nec vero corpori solum subveniundum est, sed menti atque animo multo magis: nam haec quoque, nisi, tamquam lumini, oleum instilles, exstinguuntur senectute; et corpora quidem exercitationum defatigatione ingravescunt, animi autem se exercendo levantur.


Traduzione in italiano 

Bisogna opporsi, o Laelio e Scipione, alla vecchiaia, e i suoi difetti devono essere compensati con diligenza; bisogna combattere, come si combatte contro una malattia, così contro la vecchiaia; si deve avere cura della buona salute, praticare esercizi moderati, assumere tanto (di) cibo e bevande che le forze siano rinvigorite, non oppresse.

E, in verità, non si deve venire in aiuto solo del corpo, ma molto di più della mente e dell’animo: infatti anche queste cose, se non versi olio come in una lampada, si estinguono con la vecchiaia; e i corpi certamente si appesantiscono per la fatica degli esercizi, mentre gli animi si elevano con l'esercitazione (esercitandosi).


Nota bene: "subvenio" regge il dativo 

 Analisi del periodo:

 Resistendum, Laeli et Scipio, senectuti est = principale con perifrastica passiva 

eiusque vitia diligentia compensanda sunt = coordinata alla principale con perifrastica passiva (obbligo/dovere)


Pugnandum, tamquam contra morbum, sic contra senectutem = Principale

Habenda ratio valetudinis = Principale

adhibendae exercitationes modicae, tantum cibi et potionis adhibendum ut reficiantur vires, non opprimantur

- Coordinate alla principale:

  - Adhibendae sunt exercitationes modicae → "Bisogna praticare esercizi moderati"

  - Tantum cibi et potionis adhibendum est → "Bisogna assumere tanto cibo e bevande"

- Subordinata consecutiva: ut reficiantur vires, non opprimantur 

-

 Principale: Nec vero corpori solum subveniundum est → "Non bisogna aiutare solo il corpo"

- Coordinata avversativa: sed menti atque animo multo magis→ "ma molto di più la mente e l’animo (verbo sottinteso)


-Principale: Haec quoque exstinguuntur senectute → "Anche questi si spengono con la vecchiaia"

- Subordinata condizionale: nisi oleum instilles → "se non versi olio"


- Principale: et Corpora ingravescunt exercitationum defatigatione → "I corpi si appesantiscono per la fatica degli esercizi"

- coordinata avversativa alla principale: Animi autem se exercendo levantur → "Gli animi invece si rinvigoriscono esercitandosi"

Commenti

Post popolari in questo blog

Il proemio dell'Odissea in greco e traduzione in italiano

TESTO GRECO   ῎Ανδρα μοι έννεπε, Μοῦσα, πολύτροπον, ὃς μάλα πολλὰ  πλάγχθη, ἐπεὶ Τροίης ἱερὸν πτολίεθρον ἔπερσε·  πολλῶν δ᾽ ἀνθρώπων ἴδεν ἄστεα καὶ νόον ἔγνω,  πολλὰ δ᾽ ὁ γ᾽ ἐν πόντῳ πάθεν ἄλγεα ὃν κατὰ θυμόν,  5 ἀρνύμενος ἦν τε ψυχὴν καὶ νόστον ἑταίρων. ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ὡς ἑτάρους ἐρρύσατο, ἱέμενός περ  αὐτῶν γὰρ σφετέρῃσιν ἀτασθαλίῃσιν ὄλοντο,  νήπιοι, οἱ κατὰ βοῦς Ὑπερίονος ᾿Ηελίοιο  ἤσθιον· αὐτὰρ ὁ τοῖσιν ἀφείλετο νόστιμον ἦμαρ. 10 τῶν ἁμόθεν γε, θεά, θύγατερ Διός, εἰπὲ καὶ ἡμῖν. ἔνθ᾽ ἄλλοι μὲν πάντες, ὅσοι φύγον αἰπὺν ὄλεθρον,  οἴκοι ἔσαν, πόλεμόν τε πεφευγότες ἠδὲ θάλασσαν·  τὸν δ' οἷον, νόστου κεχρημένον ἠδὲ γυναικός,  νύμφη πότνι᾽ ἔρυκε Καλυψώ, δῖα θεάων, 15 ἐν σπέεσι γλαφυροῖσι, λιλαιομένη πόσιν εἶναι.  ἀλλ᾿ ὅτε δὴ ἔτος ἦλθε περιπλομένων ἐνιαυτῶν,  τῷ οἱ ἐπεκλώσαντο θεοὶ οἰκόνδε νέεσθαι  εἰς Ἰθάκην, οὐδ᾽ ἔνθα πεφυγμένος ἦεν ἀέθλων  καὶ μετὰ οἶσι φίλοισι· θεοὶ δ᾽ ἐλέαιρον ἅπαντες 20 νόσφι Ποσειδάωνος· ὁ δ᾽ ἀσπερ...

I complici di Catilina, Sallustio, 14 I seguaci di Catilina

I complici di Catilina  TESTO LATINO  - S allustio, De coniuratione Catilinae, 14. In tanta tamque corrupta civitate Catilina, id quod factu facillimum erat , omnium flagitiorum atque facinorum circum se tamquam stipatorum catervas habebat . Nam quicumque impudicus adulter ganeo manu ventre pene bona patria laceraverat , quique alienum aes grande conflaverat , quo flagitium aut facinus redimeret , praeterea omnes undique parricidae sacrilegi convicti iudiciis aut pro factis iudicium timentes , ad hoc quos manus atque lingua periurio aut sanguine civili alebat , postremo omnes quos flagitium egestas conscius animus exagitabat , ii Catilinae proximi familiaresque erant . Quod si quis etiam a culpa vacuus in amicitiam eius inciderat , cotidiano usu atque illecebris facile par similisque ceteris efficiebatur . Sed maxime adulescentium familiaritates appetebat : eorum animi molles etiam et [aetate] fluxi dolis haud difficulter capiebantur . Nam ut cuiusque studium ex aetate f...

MARZIALE, Per la morte della piccola Eròtion

TRADUZIONE CONTRASTIVA: MARZIALE, Per la morte della piccola Eròtion Epigramma V, 34 Hanc tibi, Fronto pater, genetrix Flaccilla, puellam oscula commendo deliciasque meas, parvola ne nigras horrescat Erotion umbras oraque Tartarei prodigiosa canis. Impletura fuit sextae modo frigora brumae, vixisset totidem ni minus illa dies. Inter tam veteres ludat lasciva patronos et nomen blaeso garriat ore meum. Mollia non rigidus caespes tegat ossa nec illi, terra, gravis fueris : non fuit illa tibi. TRADUZIONI A CONFRONTO TRADUZIONE 1 A te, babbo Frontone, a te, mamma Flaccilla, io pienamente affido questa povera bimba, oggetto dei miei baci e delle gioie mie. Cara piccina! Ch'ella non provi terrore delle Ombre, né delle orrende fauci di Cerbero infernale. Avrebbe ora compiuto il suo sesto gelido inverno, s'ella fosse vissuta altri sei giorni ancora. Oh! Fra i suoi buoni vecchi che ella giochi e ripeta i capricci, e il mio nome balbetti c...