Passa ai contenuti principali

Costruzione dei verba dicendi

 I verba dicendi sono i verbi latini che significano “dire”, “raccontare”, “narrare”, “tramandare” (come dicor, feror, trador, putor, perhibeor, existimor) e, quando sono usati al passivo, possono avere due costruzioni diverse.


1. Costruzione personale (con nominativo e infinito)Si usa con i tempi semplici (presente, imperfetto, futuro, ecc.).

In italiano si traduce in modo impersonale, cioè con 

“si dice che…”

“si racconta che…”

seguito da una proposizione soggettiva (cioè con “che + verbo”).

Esempio:

Caesar dicitur bellum vicisse

→ Si dice che Cesare abbia vinto la guerra.




2. Costruzione impersonale (con accusativo e infinito)

Si usa con i tempi composti (perfetto, piuccheperfetto, futuro anteriore), con la perifrastica passiva, con i verbi servili e spesso nelle frasi incidentali.

In questo caso, il soggetto latino diventa un accusativo e la frase si traduce sempre in modo impersonale, tipo:

Si dice che…

Si pensava che…

Si raccontò che…

Si deve ritenere che…

Esempi:

Hannibalem adesse Romam nuntiatum est.

→ Si diffuse la voce che Annibale si avvicinava a Roma.

Discipulum existimandum est disertum fuisse.

→ Si deve ritenere che l’allievo sia stato eloquente.

Dici potest virtutem ad beate vivendum satis esse.

→ Si può dire che la virtù basti per vivere felicemente.

Germani ad castra venerunt, ut dicebatur, ut peterent pacem.

→ I Germani si recarono all’accampamento, come si diceva, per chiedere la pace.

Commenti

Post popolari in questo blog

I complici di Catilina, Sallustio, 14 I seguaci di Catilina

I complici di Catilina  TESTO LATINO  - S allustio, De coniuratione Catilinae, 14. In tanta tamque corrupta civitate Catilina, id quod factu facillimum erat , omnium flagitiorum atque facinorum circum se tamquam stipatorum catervas habebat . Nam quicumque impudicus adulter ganeo manu ventre pene bona patria laceraverat , quique alienum aes grande conflaverat , quo flagitium aut facinus redimeret , praeterea omnes undique parricidae sacrilegi convicti iudiciis aut pro factis iudicium timentes , ad hoc quos manus atque lingua periurio aut sanguine civili alebat , postremo omnes quos flagitium egestas conscius animus exagitabat , ii Catilinae proximi familiaresque erant . Quod si quis etiam a culpa vacuus in amicitiam eius inciderat , cotidiano usu atque illecebris facile par similisque ceteris efficiebatur . Sed maxime adulescentium familiaritates appetebat : eorum animi molles etiam et [aetate] fluxi dolis haud difficulter capiebantur . Nam ut cuiusque studium ex aetate f...

MARZIALE, Per la morte della piccola Eròtion

TRADUZIONE CONTRASTIVA: MARZIALE, Per la morte della piccola Eròtion Epigramma V, 34 Hanc tibi, Fronto pater, genetrix Flaccilla, puellam oscula commendo deliciasque meas, parvola ne nigras horrescat Erotion umbras oraque Tartarei prodigiosa canis. Impletura fuit sextae modo frigora brumae, vixisset totidem ni minus illa dies. Inter tam veteres ludat lasciva patronos et nomen blaeso garriat ore meum. Mollia non rigidus caespes tegat ossa nec illi, terra, gravis fueris : non fuit illa tibi. TRADUZIONI A CONFRONTO TRADUZIONE 1 A te, babbo Frontone, a te, mamma Flaccilla, io pienamente affido questa povera bimba, oggetto dei miei baci e delle gioie mie. Cara piccina! Ch'ella non provi terrore delle Ombre, né delle orrende fauci di Cerbero infernale. Avrebbe ora compiuto il suo sesto gelido inverno, s'ella fosse vissuta altri sei giorni ancora. Oh! Fra i suoi buoni vecchi che ella giochi e ripeta i capricci, e il mio nome balbetti c...

CESARE E CATONE A CONFRONTO - La Congiura di Catilina - SALLUSTIO

Versione di LATINO Igitur iis genus aetas eloquentia prope aequalia fuere , magnitudo animi par, item gloria, sed alia alii.  Caesar beneficiis ac munificentia magnus habebatur , integritate vitae Cato. Ille mansuetudine et misericordia clarus factus , huic severitas dignitatem addiderat .  Caesar dando sublevando ignoscendo , Cato nihil largiendo gloriam adeptus est . In altero miseris perfugium erat , in altero malis pernicies. Illius facilitas, huius constantia laudabatur . Postremo Caesar in animum induxerat laborare , vigilare ; negotiis amicorum intentus sua neglegere , nihil denegare quod dono dignum esset ; sibi magnum imperium, exercitum, bellum novum exoptabat , ubi virtus enitescere posset . At Catoni studium modestiae, decoris, sed maxime severitatis erat ; non divitiis cum divite neque factione cum factioso, sed cum strenuo virtute, cum modesto pudore, cum innocente abstinentia certabat ; esse quam videri bonus malebat : ita, quo minus petebat gloriam, eo ma...